|
Emri zyrtar |
Republika e Turqisė (Türkiye Cumhuriyeti) |
|
|
| Themelues |
Mustafa Qemal Ataturk (1881-1938) |
|
| POZITA |
Mediterani Lindor. I vendosur nė dy kontinente : Evropė dhe Azi.
Pjesa Evropiane e Turqisė quhet Traki, pėrderisa pjesa Aziatike quhet Anadoli (Azi e vogėl). |
|
| SIPĖRFAQJA |
814 578 kilometėr katrorė (314 500 milje katrorė)
3 % tė Kontinentit Evropian
97 % tė Kontinentit Aziatik |
|
| KRYEQYTETI |
ANKARA |
|
| Popullsia |
67.8 miljon (tė dhėna nga viti 2002) |
|
| Qytetet mė tė mėdha (Tė dhėna nga viti 2002) |
Stambolli 10 miljon
Ankara 4 miljon
Izmir 3.4 miljon
Konja 2.2 miljon
Bursa 2.1 miljon
Adana 1.8 miljon |
|
|
|
|
|
Gjuha |
Turqishtja (shfrytėzon gjuhėn latine) |
|
|
|
|
|
|
|
|
Feja |
99% e popullsisė janė Muslimanė. Turqia ėshtė njė nga vendet Islame e cila e ka futur sekularizmin nė Kushtetutėn e saj qė garanton tėrėsi tė plotė tė shprehurit tė popullsisė Jo-Muslimane. |
|
|
|
|
|
|
Flamuri |
Pjesa e prapme me tė kuqe me gjysmė hėnė dhe yjet pėr rreth. |
|
|
|
|
|
|
Himni kombėtar |
"Istiklal Marsi" (Himni i pavarėsisė)
Vargje tė Mehmet Akif Ersoj pėr Himnin Kombėtar Turk tė pranuar me 12-Mars tė vitit 1921.
|
|
|
|
|
|
|
Udhėheqja |
Turqia ėshtė shtet demokratik, sekular i udhėhequr nga ligji, dhe dashurinė e Ataturkut ndaj popullit tė vet dhe e bazuar nė parimet e ndarjes sė pushtetit,
Pushteti ligjdhėnės : Kuvendi i Madh Turk
Pushteti ekzekutiv : Kryetar dhe Kėshilli i Ministrave
Pushteti gjyqėsor : Gjykata tė pavarura dhe organe tė larta gjyqėsore |
|
|
|
|
|
|
Sistemi shkollor |
Arsimi fillorė : Tetėvjeēare, pėrfshinė arsimimin e fėmijėve prej moshės 4-16 vite. I detyrueshėm pėr tė gjithė meshkujt dhe femrat.
Arsimi i mesėm : Pėrfshinė shkolla tė mesme tė pėrgjithshme profesionalo-teknike qė ofrojnė sė paku tre vite shkollim.
Arsimi i lartė : I pėrfshinė tė gjitha institucionet arsimore ku zbatohet programi arsimorė sė paku dy vite dhe shkollim mė tė lartė. Kėta institucione i arsimojnė studentėt nė nivele tė diplomimit, magjistrimit ose doktorė shkencash.
Arsimi fillorė dhe i mesėm ėshtė pa pagesė nė shkollat publike. Institucionet pėr arsim tė lartė, i kėrkojnė shumė tė caktuar minimale pėr shkollim.
|
|
|
|
|
|
|
Bregdeti |
8333 km. (5000 milje)
Turqia ėshtė e rrethuar me det nga tė tri anėt. Nga Deti i Zi nė veri, nga Deti Mesdhe nė jug dhe Deti Egje nė perėndim. Nė veriperėndim ka gjithashtu dhe njė det tė brendshėm me rėndėsi - Deti Mramor nė mes tė Dardaneleve dhe Bosforit. |
|
|
|
|
|
|
Regjionet gjeografike |
Turqia ka 80 vendbanime administrative dhe shtatė regjione gjeografike. Nė katėr tė parat nga shtatė regjionet janė dhėnė edhe emrat e detrave pėr rreth tė cilėve dhe ndodhtet.
- Regjioni i Detit tė Zi
- Regjioni Marmara
- Regjioni Egjeut
- Regjioni Mesdhetar
Tre regjionet tjera marrin emrin sipas pozitės sė tyre nė Anadoli.
- Regjioni Qendror i Anadolisė
- Regjioni Lindorė i Anadolisė
- Regjioni Juglindorė i Anadolisė
|
|
|
|
|
|
|
Monumentet e njohura |
Nė Stamboll : Ajasofia, Topkapi Saraj, Xhamia e kaltėrt, Dolmabahēe Saraj, Muzeu Karije. Pėrmes Turqisė : Qyteti I vjetėr I Trojės, Efes, Afrodijas, Pergamon, Pamukkale, Goreme-Kopadokija, Mali Nemrut, Safranbollu, Tempulli Mevlevi dhe muzeu, Xhamia Halil Rahman nė Shanli Urfa.
Stambolli, Safranbollu, Bogazkoj-Hattushash, Tė mbetura nga Mali Nemrut, Hanthos-Lethoon, Divrigi Xhamia dhe spitali I Madhėrueshėm, Troja, Pamukkale dhe Goreme-kapadokija, janė regjistruar nė faqen botėrore tė trashėgimive qė tė ndihmohet nė mbrojtjen e gjeneratave tė ardhshme. |
|
|
|
|
|
|
Bruto prodhimi vendor (sipas tė dhėnave tė vitit 2001) |
Bujqėsi: 12.9 %
Industri: 25.3 %
Shėrbime: 61.8 % |
|
|
|
|
|
|
Disa prodhime tė rėndėsishme |
Sipas tė dhėnave tė vitit 2000, Turqia ėshtė nė vendin e tretė nė botė me lajthi me lėvore tė trashė, fiq dhe kajsi, e katėrta me prodhimin e pemėve tė freskėta. Llokumi dhe hallva turke janė tė njohur nė gjithė botėn.
Turqia ėshtė nė mes tė vendeve udhėheqėse nė botė me prodhimin e tekstilit dhe prodhimeve tė gatshme pėr veshje. Eksporti nė kėtė sektor pėrfshinė 37% nga gjithsejt eksporti industrial. Industria e lėkurės ėshtė mjaft e zhvilluar si nė nivel teknologjik ashtu edhe me kapacitet tė prodhimeve me cilėsi tė lartė dhe vjen menjėherė pas tekstilit nė raport tė eksportit.
Qilimat me punim dore tė cilėsisė sė lartė janė gjithashtu njė nga prodhimet kryesore pėr eksport tė Turqisė. Qilimat mė tė njohur dhe mė cilėsorė nga mėndafshi i pastėr prodhohen nė qytetin e vogėl Hereke, 60 km nė lindje tė Stambollit. Turqia ėshtė shteti i tretė nė Evropė me prodhimin e qeramikės.
|
|
|
|
|
|
|
Informata tjera tė dobishme |
|
|
|
Koha |
Koha lokale ėshtė e njėjtė me GTM + 2 orė. Tė njėjtėn kohė pėrmes gjithė shtetit (Shtatė orė pėrpara nė marrėveshje me SHBA - standarde kohore lindore)
|
|
|
|
Elektriciteti |
220 volt rrymė alternative nė tėrė Turqinė. |
|
|
|
Masa standarde |
Metri dhe kilo sistemi |
|
|
|
Veb faqe pėr informata mė tė detajuara@ |
www.mfa.gov.tr (Ministria pėr punė tė jashtme e Turqisė)
www.turizm.gov.tr (Ministria pėr turizėm e Turqisė)
www.kultur.gov.tr (Ministria pėr kulturė e Turqisė) |
|
